මූල්ය ලෝකයේ රන් අකුරින් ලියැවුණු නීතියක් තියෙනවා:
"ආයෝජනයේ පළමු නීතිය: කිසිදිනෙක ඔබේ මුදල් නැති කරගන්න එපා. දෙවන නීතිය: පළමු නීතිය කිසිදිනෙක අමතක කරන්න එපා." - වොරන් බෆට්.
මේ නීතිය ආරක්ෂා කරගන්න අපි පාවිච්චි කරන පලිහ තමයි අවදානම් කළමනාකරණය (Risk Management - මෙ ගැන කතා කරන්න ඔණ තරම් දේවල් තියෙනවා. ඒත් මෙතෙන්දි මම කෙටියෙන් අවශ්යය දේවල ටික විතරක් කියන්නම්. ඉස්සරහට තවත් වැඩි විස්තර කතා කරමු- ඒ වගේ ම ඔබ මේ ගැන තව රිසච් කරන්න). මේ සඳහා ඔබ අනුගමනය කළ යුතු ප්රායෝගික පියවර 3ක් පහතින් දක්වා ඇත.
- අර්බුද මැදින් ගොඩනැගෙන මූල්ය නිදහස | Financial freedom through crisis | Part 01
- මූල්ය නිදහස සොයා යන ගමන: ලොව ප්රකට බිලියනපතියන්ගේ රහස් මොනවාද? What Are the Secrets of the World's Billionaires? | Part 02
- ඉවසීම සහ වැල් පොලිය : ලෝකයේ අටවැනි පුදුමය | Patience and Compound Interest | Part 03
- නිවැරදි සමාගමක් තෝරාගන්නේ කෙසේද? (මූලික විශ්ලේෂණය සහ ආයෝජන වචන මාලාව) | How to choose the right shares? | Part 04
- හරියටම කොටස් මිලදී ගන්නේ කවදාද? "තාක්ෂණික විශ්ලේෂණය" (Technical Analysis) සහ TradingView භාවිතය | Part 05
1. බිත්තර සියල්ලම එක කූඩයක නොදමන්න (Diversification)
මේක තමයි ලෝකයේ තියෙන පැරණිතම සහ සාර්ථකම අවදානම් කළමනාකරණ ක්රමය. ඔබ ළඟ රුපියල් 100,000 ක් තියෙනවා නම්, ඒක එකම එක සමාගමක විතරක් ආයෝජනය කරන එක මහා මෝඩකමක්. මොකද හදිසියේවත් ඒ සමාගම කඩාගෙන වැටුණොත්, ඔබේ මුළු මුදලම විනාශ වෙනවා.
ප්රායෝගික උදාහරණය:
ඔබේ මුදල විවිධ අංශ (Sectors) නියෝජනය කරන සමාගම් කිහිපයකට බෙදා හරින්න:
30% ක් - බැංකු අංශයට (Banks)
30% ක් - ආහාර සහ පාන වර්ග (Food & Beverage)
20% ක් - විදුලි සංදේශ (Telecommunication)
20% ක් - ඖෂධ හෝ නිෂ්පාදන (Manufacturing)
දැන් එක අංශයකට අර්බුදයක් ඇවිත් මිල පහත වැටුණත්, අනිත් අංශවලින් ඔබට ලැබෙන ලාභය නිසා ඔබේ සමස්ත ගිණුම (Portfolio) කවදාවත් පාඩු ලබන්නේ නැහැ.
2. හදිසි අරමුදලක් (Emergency Fund) නොමැතිව කොටස් වෙළඳපොලට නොයන්න
කොටස් වෙළඳපොල කියන්නේ අද දාලා හෙට ගන්න තැනක් නෙවෙයි. ඔබ ආයෝජනය කළ යුත්තේ අවම වශයෙන් අවුරුදු 3-5 ක්වත් අල්ලන්න අවශ්ය නොවන මුදලකින් පමණයි.
හදිසියේ ඔබට අසනීපයක් වෙලා හරි, හදිසි වියදමක් ඇවිත් සල්ලි අවශ්ය වුණොත්, ඒ වෙලාවට මාකට් එක පහත වැටිලා තිබුණොත් ඔබට සිද්ධ වෙනවා විශාල පාඩුවකට ඔබේ කොටස් විකුණන්න. මේ අවදානම නැති කරගන්න නම්,
ඔබගේ මාස 3 ක හෝ 6 ක වියදමට සමාන මුදලක් (උදා: රු. 100,000 ක්) මුලින්ම Unit Trust ගිණුමක් හදාල ස්ථාවර අරමුදලක (Fixed Income Fund) දාලා තියන්න.
ඉන්පසුව ඉතිරි වන මුදල් වලින් පමණක් කොටස් වෙළඳපොලට පිවිසෙන්න.
3. පාඩුව නතර කිරීමේ සීමාවක් තබා ගැනීම (Stop-Loss)
ඔවුන් කොටසක් ගන්නකොටම තීරණය කරනවා "මේ කොටස මම ගත්ත ගානට වඩා 10% කින් (හෝ 5% කින්) පහළට ගියොත්, මම මේක පාඩුවට හරි විකුණලා දානවා" කියලා. මේකට කියන්නේ Stop-Loss එකක් දානවා කියලා.
මේක වැදගත් ඇයි?
ඔබ රු. 100 ට ගත්තු කොටස රු. 90 ට ආපු ගමන් විකුණුවොත් ඔබට පාඩුව 10% යි. ඒ මුදල ආයෙත් වෙන හොඳ කොටසක දාලා ඉක්මනින් ලාභයක් ගන්න පුළුවන්. ඒත් ඔබ බලාගෙන හිටියොත් ඒක රු. 50 ට වැටුණොත් ඔබට පාඩුව 50% යි. 50% ක පාඩුවක් කවර් කරන්න, ඒ කොටස ආයෙත් 100% කින් ඉහළ යන්න ඕනේ! ඒක ගොඩක් අමාරු වැඩක්.
ඒ නිසා ආයෝජනයක් කියන්නේ යුද්ධයකට යනවා වගේ වැඩක්. Fundamental සහ Technical Analysis කියන්නේ ඔබේ ආයුධ. Risk Management කියන්නේ ඔබේ පළිහ. පළිහක් නැතුව ආයුධ විතරක් අරන් යුද්ධෙකට යන්න එපා.
මෙක කියවල ඒකපාරටම ආයොජන කරන්න යන්න නම් ඒපා. මේ ගැන දැනුවත් වෙලා අවබෝධයෙන් වැඩෙට බහිමු.
ඊලග ලිපෙයෙන් හමුවෙමු. මේ ගැන වැඩිදුර අධ්යයනය කරන්න මුලාශ්ර කිහිපයක් පහළින් යොමු කර ඇත.