ලෝකයේ කොතැනක හෝ යුද්ධයක් ඇති වූ විට, එසේත් නැතිනම් ආර්ථික අර්බුදයක් හටගත් විට, එහි බලපෑම අපේ රටටත් තදින්ම දැනෙන බව රහසක් නොවේ. බඩු මිල ඉහළ යයි, ආදායම් මාර්ග අවහිර වෙයි. මෙවැනි කාලවලදී අපට නිතර අසන්නට ලැබෙන තවත් දෙයක් තමයි "කොටස් වෙළඳපොල කඩා වැටිලා" යන්න.
බොහෝ දෙනෙකු මෙයින් බියට පත්වී ආයෝජනය කිරීමෙන් ඈත් වෙති. නමුත් ඔබ දන්නවාද? ලෝකයේ සාර්ථකම ආයෝජකයින් තම ධනය ගොඩනගා ගත්තේ මෙවැනි අර්බුදකාරී කාලවලදී බව. ආයෝජනය ගැන, විශේෂයෙන්ම කොටස් වෙළඳපොල ගැන කිසිවක්ම නොදන්නා කෙනෙකුට වුවද, මේ අවස්ථාව තමන්ගේ වාසියට හරවා ගන්නේ කෙසේදැයි අපි මුල සිටම සරලව තේරුම් ගනිමු.
අර්බුදයක් යනු මූල්යමය වශයෙන් ඉදිරියට යාමට ඇති හොඳම පඩිපෙළකි. මේ පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ලබා ගනිමු.
1. සරලවම "කොටස් වෙළඳපොල" කියන්නේ මොකක්ද?
ඔබේ ගමේ හොඳින් දියුණු වන, දිනපතා සෙනඟ පිරී සිටින සුපිරි වෙළඳසැලක් තිබෙනවා යැයි සිතන්න. ඔබටත් එහි අයිතිකරුවෙකු වීමට ආශාවක් ඇතත්, එය මුළුමනින්ම මිලදී ගැනීමට තරම් විශාල මුදලක් ඔබ සතුව නැත. නමුත් එම ව්යාපාරය කුඩා කැබලි (කොටස්) ලක්ෂයකට කඩා, ඉන් එක් කුඩා කොටසක් රුපියල් 10 කට මිලදී ගැනීමේ අවස්ථාව ඔබට ලබා දුන්නොත් කුමක් වෙයිද?
කොටස් වෙළඳපොල (Share Market) යනු හරියටම එයයි. රටේ ඇති ප්රධාන පෙළේ බැංකු, රෝහල්, විදුලි සංදේශ සමාගම් සහ නිෂ්පාදන ආයතන වල අයිතියෙන් කුඩා කොටසක් ඔබටත් නීත්යානුකූලවම මිලදී ගැනීමට මෙහිදී අවස්ථාව ලැබේ.
ඔබ යම් සමාගමක කොටස් මිලදී ගත් විට:
සමාගම ලබන ලාභයෙන් කොටසක් වසරකට වරක් හෝ දෙවරක් ඔබටත් මුදලින්ම ලැබේ (මෙයට ලාභාංශ / Dividends යැයි කියනු ලැබේ).
කාලයත් සමඟ සමාගම තවත් දියුණු වන විට, ඔබ රුපියල් 10 ට ගත් කොටසෙහි වටිනාකම රුපියල් 20, 30 දක්වා ඉහළ යයි.
 |
2. මගේ සල්ලි නැති වෙයිද? ආයෝජනය කරන්න බිය විය යුතුද?
කොටස් වෙළඳපොල ගැන කතා කරන විට බොහෝ දෙනෙකුට ඇති ප්රධානතම බිය මෙයයි. සත්යය නම්, ඕනෑම ආයෝජනයක යම් අවදානමක් ඇති බවයි.
කොටස් වෙළඳපොලේ මිල ගණන් දිනපතා ඉහළ පහළ යයි. අද රු. 10 ට ගත් කොටසක් හෙට රු. 8 දක්වා පහත වැටිය හැක. විශේෂයෙන්ම යුද්ධ සහ අර්බුද ඇති කාලවලදී මිනිසුන් බියට පත්වී තමන්ගේ කොටස් විකුණා දැමීම නිසා මිල ගණන් සීඝ්රයෙන් පහත වැටේ. නමුත් මෙය ආයෝජකයෙකුට ස්වර්ණමය අවස්ථාවකි! මන්ද, සාමාන්ය දිනවල රුපියල් 100 ට අලෙවි වන ඉතා වටිනා සමාගමක කොටසක්, මෙවැනි අර්බුද කාලයකදී රුපියල් 60 කට වැනි ඉතා අඩු මිලකට (Discounted price) මිලදී ගැනීමට ඔබට අවස්ථාව ලැබෙන බැවිනි.
ඔබේ මුදල් ඇත්තටම නැති වී යන්නේ අවස්ථා දෙකකදී පමණි:
- ඔබ බියට පත්වී, මිල පහත වැටී ඇති අවස්ථාවේදී කලබලයෙන් ඔබේ කොටස් පාඩුවට විකුණා දැමුවහොත්.
- ඔබ මුදල් යෙදවූ සමාගම සම්පූර්ණයෙන්ම බංකොලොත් වී වැසී ගියහොත්.
එබැවින්, දිනපතා ජනතාවට අත්යවශ්ය සේවා සපයන, ශක්තිමත් මූල්ය පදනමක් ඇති සමාගම්වල පමණක් මුදල් යොදවා, ඒවා වසර කිහිපයක් අතහැර තබන්නේ නම් (Long-term holding), ඔබේ මුදල් නැතිවී යාමේ අවදානම ඉතාමත් අවම වේ.
3. මට බයයි! අවදානම අඩු වෙනත් ආයෝජන ක්රම මොනවාද?
කොටස් වෙළඳපොලට එකවරම පිවිසීමට ඔබ බිය නම්, කිසිදු පාඩුවක් සිදු නොවන, ස්ථාවරව මුදල් වර්ධනය වන ඉතා ආරක්ෂිත ක්රම ද පවතී.
ඒකක භාර (Unit Trusts)
ආරම්භකයෙකුට ඇති හොඳම ක්රමය මෙයයි. මෙහිදී ඔබ කොටස් තෝරාගැනීමක් සිදු නොකරයි. ඔබ ඇතුළු විශාල පිරිසකගේ මුදල් එකතු කර සාදන අරමුදලක්, ආයෝජන විශේෂඥයින් පිරිසක් විසින් කළමනාකරණය කරනු ලබයි.
ස්ථාවර ආදායම් අරමුදල් (Fixed Income Funds)
මෙම අරමුදල් ඔබේ මුදල් යොදවන්නේ කොටස් වෙළඳපොලේ නොව, ස්ථාවර බැංකු තැන්පතු වල පමණි. එබැවින් පාඩු වීමේ අවදානම බිංදුවටම සමානය. සාමාන්ය බැංකු ගිණුමකට වඩා ඉහළ දෛනික පොලියක් මෙයින් ලබාගත හැක.
භාණ්ඩාගාර බිල්පත් සහ බැඳුම්කර (Treasury Bills)
මෙය රජයට මුදල් ණයට දීමක් වන බැවින් 100% ක් ආරක්ෂිතය. නමුත් මෙහිදී යම් නිශ්චිත කාලයකට (උදා: දින 100 කට) ඔබේ මුදල් සිරකර තැබීමට සිදුවේ.
 |
4. සාර්ථක මූල්ය සැලසුමක් ගොඩනගන ආකාරය
ඔබේ අනාගතය සුරක්ෂිත කරන ප්රායෝගික ආයෝජන සැලසුමක් පියවරෙන් පියවර මෙලෙස සකසා ගත හැක:
පියවර 1: ශක්තිමත් පදනමක් සැකසීම (The Foundation)
සියලුම මුදල් කොටස් වෙළඳපොලේ දැමීම අනතුරුදායකය. එබැවින් පළමුව ඒකක භාරයක් (Unit Trust) හරහා ස්ථාවර ගිණුමක් විවෘත කරගන්න(ඔබට රුපියල් අවම රුපියල් 100 ඉදන් අයොජනය කරන්න පුලුවන්) සෑම මාසයකම ඔබේ ආදායමෙන් නිශ්චිත මුදලක් මෙම ගිණුමට තැන්පත් කරන්න. උදාහරණයක් ලෙස, පළමුව රුපියල් 100,000 ක (ලක්ෂයක) හදිසි අරමුදලක් සහ මූලික ප්රාග්ධනයක් මෙම සුරක්ෂිත ගිණුම තුළ ගොඩනගා ගැනීමට ඉලක්කයක් තබා ගන්න.
පියවර 2: අවදානම බෙදා හැරීම (Diversification)
ඔබේ ප්රධාන ඉතුරුම් ආරක්ෂිතව වර්ධනය වන අතරතුර, අමතරව ලැබෙන සුළු මුදල් (රුපියල් කිහිප දහසක්) යොදවා කොටස් වෙළඳපොල ගිණුමක් හරහා ආයෝජනය ආරම්භ කරන්න. විශේෂයෙන්ම වර්තමානයේ පවතින අර්බුදකාරී තත්ත්වයන් නිසා මිල පහත වැටී ඇති හොඳ සමාගම්වල කොටස් ටිකෙන් ටික එකතු කරගන්න.
පියවර 3: ඉවසීම සහ ප්රතිලාභ නැවත යෙදවීම (Reinvesting)
ආයෝජනයක නියම ප්රතිඵල ලැබෙන්නේ වසර කිහිපයක් ගත වූ පසුවයි. ඒකක භාර ගිණුම් වලින් ලැබෙන දෛනික පොලියත්, කොටස් වෙළඳපොලෙන් ලැබෙන ලාභාංශත් (Dividends) කිසිවිටෙකත් වියදම් නොකර, නැවතත් ආයෝජනයටම යොදවන්න. වැල් පොලියේ (Compound Interest) සැබෑ බලය ක්රියාත්මක වන්නේ එවිටයි.
පියවර 4: ඔබේ අවසාන ඉලක්කය සමඟ සම්බන්ධ කිරීම
මුදල් ආයෝජනය කිරීමේ අවසාන අරමුණ හුදෙක් ගිණුම්වල අංක වැඩි කරගැනීම පමණක් නොවේ; එයින් ඔබේ ජීවිතයේ සිහින සැබෑ කර ගැනීමයි. මෙලෙස ක්රමානුකූලව ගොඩනැගෙන ශක්තිමත් ප්රාග්ධනය, අනාගතයේදී දේපල මිලදි ගැනිමක්, අලුත්වැඩියා කිරිමේ කටයුතු, ඔබගේ ව්යාපාරය තවත් දියුණු කිරිමට යොදා ගත හැක.
වෙළඳපොල කඩා වැටීම් වලට බිය නොවන්න. නිවැරදි සැලසුමක් සහ ඉවසීමක් ඇත්නම්, අර්බුද යනු ඔබව ඉක්මනින් මූල්ය නිදහස කරා ගෙන යන කෙටිම මාර්ගයයි.
මෙක කියවල ඒකපාරටම ආයොජන කරන්න යන්න නම් ඒපා. මේ ගැන දැනුවත් වෙලා අවබෝධයෙන් වැඩෙට බහිමු.
ඊලග ලිපෙයෙන් හමුවෙමු. මේ ගැන වැඩිදුර අධ්යයනය කරන්න මුලාශ්ර කිහිපයක් පහළින් යොමු කර ඇත.
- කොටස් වෙළඳපොලේ මුදල් සොයන්නේ කොහොමද ? (කොටස් වෙළඳපොල - i)
- කොටසක සැබෑ වටිනාකම ගණනය කිරීම (කොටස් වෙළඳපොල - ii)
- බැංකුවට දාන සල්ලි හොරකම් කරොත් ඔයාට ලැබෙන වන්දිය මෙන්න!
- 2026 අයවැය කොටස් වෙළඳපොළ ආයෝජනයට බලපාන්නේ කොහොමද?
- රැකියාවක් නැතිව මාසිකව සල්ලි හොයන කොටස් වෙළඳපොළ රහස්