(මෙම ලිපිය හෝ මෙහි අඩංගු විශ්ලේෂණයන් කිසිසේත්ම යුද්ධය වර්ණනා කිරීමක්, යුද්ධයේ වාසි සෙවීමක් හෝ එක් පාර්ශවයක ජයග්රහණය සැමරීමක් නොවන බව කරුණාවෙන් සලකන්න. අපගේ එකම අරමුණ පවතින භූදේශපාලනික යථාර්ථය සහ එහි බලපෑම අපක්ෂපාතීව තේරුම් ගැනීමයි. ඕනෑම දේශපාලනික හෝ උපායමාර්ගික කරුණකට වඩා සාමය, මනුෂ්යත්වය සහ මිනිස් ජීවිතවල වටිනාකම අපට අගනේය.)
"ජයග්රාහකයා පරාජිතයාට වඩා ශක්තිමත් විය යුතු නැත. ඔහුට අවශ්ය වන්නේ ඉවසීමට ඇති වැඩි කැමැත්ත පමණි."
— ඉබ්නු ඛල්දුන්, මුකද්දිමා (Muqaddimah), 14 වන සියවස
"තමන්ට දරාගත නොහැකි යුද්ධයකින් කිසිදු ජනතාවක් කිසිදා නිදහස් වී නොමැත."
— ෆ්රැන්ට්ස් ෆැනන්, The Wretched of the Earth, 1961
"සියලු මනුෂ්යයෝ එකම ශරීරයක අවයව වැනිය, මන්ද ඔවුන් සියල්ලෝම එකම සාරයකින් නිර්මාණය වී ඇති බැවිනි. කාලය එක් අවයවයකට වේදනාවක් ගෙන දෙන විට, අනෙක් අවයවයන්ට ද සැනසිල්ලේ සිටිය නොහැක. අන් අයගේ දුකේදී ඔබට වේදනාවක් නොදැනේ නම්, 'මනුෂ්යයා' යන නාමය ඔබට සුදුසු නැත."
— සාදි ශිරාසි, බානි ආදම් (Bani Adam), 13 වන සියවස
වොෂින්ටනයට කිසිදා ක්රියාත්මක නොවූ ඔරලෝසුව
2026 පෙබරවාරි 28 වන දින උදෑසන, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සහ ඊශ්රායලය නූතන යුද ඉතිහාසයේ වඩාත්ම සාන්ද්රිත ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් දියත් කළහ. පැය දොළහක් ඇතුළත, ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජයේ මිසයිල මධ්යස්ථාන, ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති, න්යෂ්ටික පහසුකම් සහ ඉහළම නායක අලි කමේනි ඇතුළු පිරිස ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්රහාර 900ක් පමණ එල්ල විය.
ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් අනාවැකි පළ කළේ මෙය "දින දෙකකින් හෝ තුනකින්" අවසන් වනු ඇති බවයි.
නමුත් දින 24කට පසුවත් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) තවමත් වසා ඇත. තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් සියය ඉක්මවා තිබේ. ලෝක ආර්ථිකය දැඩි පසුබෑමක අද්දර සිටී. ඉරානය — පහර කෑමට ලක්ව, තුවාල ලබා, එහි නාවික හමුදාව විනාශ වී, නායකයින් ඝාතනය වී තිබියදීත් — තවමත් පාලනය මෙහෙයවමින්, සටන් කරමින් සහ ජාත්යන්තර සාකච්ඡාවල කොන්දේසි නියම කරමින් සිටියි.
ගැඹුරු අසමමිතිය — වසර 7,000ක් එදිරිව වසර 250ක්
ඉරාන සානුව වසර 7,000ක පමණ කාලයක සිට මිනිස් වාසයට සුදුසු වී ඇත. ක්රි.පූ. 6 වන සියවසේදී මහා සයිරස් (Cyrus the Great) යටතේ පැවති පර්සියානු අධිරාජ්යය එවකට ලොව විශාලතම අධිරාජ්යය වූ අතර, එය පාලනය වූයේ භීෂණයෙන් නොව ඉවසීම සහ බහුවිධතාවය මත පදනම් වූ දර්ශනයකිනි. ක්රි.පූ. 539 දී සයිරස් විසින් නිකුත් කරන ලද "සයිරස් සිලින්ඩරය" (Cyrus Cylinder) ලොව ප්රථම මානව හිමිකම් ප්රඥප්තිය ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පිළිගෙන ඇත.
වසර 7,000ක මතකයක් ඇති — ආක්රමණවලින් බේරුණු, අධිරාජ්යයන් අවශෝෂණය කරගත් ශිෂ්ටාචාරයක් — දින 24ක ගුවන් ප්රහාර මාලාවක් අත්දකින්නේ තීරණාත්මක බිඳවැටීමක් ලෙස නොව, තවත් එක් වේදනාකාරී පරිච්ඡේදයක් ලෙස පමණි.
මානුෂීය පිරිවැය — බෝම්බ යටින් ඇසෙන හඬවල්
2026 මාර්තු 17 වන විට ඉරානය තුළ පුද්ගලයින් 3,114ක් මිය ගොස් ඇති බව වාර්තා වේ. මෙයට සිවිල් වැසියන් 1,354ක් ඇතුළත් වන අතර ළමුන් 200කට වැඩි පිරිසක් ද මිය ගොස් ඇත.
බටහිර මාධ්ය විසින් ඉදිරිපත් කරන ද්විමය මතවාදයන් (එනම් මිනිසුන් එක්කෝ බෝම්බ ප්රහාර සමරනවා හෝ පාලන තන්ත්රය ආරක්ෂා කරනවා යන්න) ඉරාන ජනතාව ප්රතික්ෂේප කරති. ඔවුන්ගේ හඬ වඩාත් සංකීර්ණ ය. ඔවුන් පාලන තන්ත්රයට විරුද්ධ වන අතරම, තම මව්බිමට බෝම්බ හෙලීම ද දැඩි ලෙස හෙළා දකිති.
වසර 50ක වැටලීම — ආයුධය හැඩගැස්වූ සම්බාධක
1979 නොවැම්බර් මාසයේ සිට ඉරානය ඇමරිකානු සම්බාධකවලට මුහුණ දෙයි. වසර 46ක් තිස්සේ ඇමරිකානු ජනාධිපතිවරුන් අට දෙනෙකු යටතේ මෙම සම්බාධක ලිහිල් නොවී තවදුරටත් පුළුල් විය.
නමුත් මෙම සම්බාධක ඉරානය විනාශ කළේ නැත; ඒවා ඉරානය ශක්තිමත් කළේය. බටහිර තාක්ෂණය අහිමි වූ නිසා ඉරානය තමන්ගේම තාක්ෂණය නිපදවීමට ඉගෙන ගත්තේය. අද වන විට ලෝකයේ අවධානයට ලක්ව ඇති Shahed-136 වැනි මිල අඩු ඩ්රෝන යානා බිහි වූයේ මෙම හුදකලා වීමේ අත්දැකීම තුළිනි.
අධිරාජ්යයේ ගණිතය — ඩොලර් එදිරිව ඩ්රෝන
මෙම යුද්ධයේ වඩාත්ම තීරණාත්මක ආර්ථික සමීකරණය මෙයයි:
ඇමරිකානු Patriot මිසයිලය - මිලියන 4
ඇමරිකානු THAAD මිසයිලය - මිලියන 12 - 15
ඉරාන Shahed-136 ඩ්රෝන යානය - 20,000 - 50,000
පිරිවැය අනුපාතය 80:1 සහ 200:1 අතර වේ. ඉරානය එක් ඩ්රෝන යානයක් නිපදවීමට වියදම් කරන සෑම ඩොලරයකටම, එය වැළැක්වීමට ඇමරිකාව හෝ එහි මිත්ර රටවල් ඩොලර් 80ත් 200ත් අතර මුදලක් වැය කළ යුතුය. ඇමරිකානු මිසයිල තොග වේගයෙන් අවසන් වෙමින් පවතින අතර, ඉරානය සතු මිල අඩු ඩ්රෝන ප්රමාණය අතිමහත් ය.
ගෙල සිරකරන ස්ථාන දෙක — තෙල් සහ ජලය
 |
| Source: Defence Security Asia |
ජලය: ගල්ෆ් කලාපයේ රටවල් (සෞදිය, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය ආදී) තම පානීය ජල අවශ්යතාවයෙන් 90%ක් පමණ සපුරා ගන්නේ කරදිය මිරිදිය කරන යන්ත්රාගාර (Desalination plants) මගිනි. මේවා ඉරාන ප්රහාරවලට ඉතා පහසුවෙන් නිරාවරණය විය හැකි ස්ථාන වේ.
සන් ට්සු සහ ට්රම්ප්-නෙතන්යාහුගේ උපායමාර්ගික බංකොලොත්භාවය
වසර 2,500කට පෙර චීන සෙන්පති සන් ට්සු (Sun Tzu) විසින් ලියන ලද 'The Art of War' කෘතියේ මූලධර්ම සියල්ලම ට්රම්ප් සහ නෙතන්යාහු උල්ලංඝනය කර ඇත.
පළමු මූලධර්මය: "ඔබේ සතුරා සහ ඔබ ගැන දැනගන්න." - ඔවුන් ඉරානය යනු කවුදැයි හඳුනා ගැනීමට අපොහොසත් විය.
දෙවන මූලධර්මය: "උත්කෘෂ්ටතම ජයග්රහණය වන්නේ සටන් නොකර සතුරා යටත් කර ගැනීමයි." - සාමකාමී සාකච්ඡා මාර්ග තිබියදී ඔවුන් යුද්ධය තෝරා ගත්හ.
හයවන මූලධර්මය: "සතුරාගේම ශක්තිය ඔහුට එරෙහිව හරවන්න." - වසර 50ක සම්බාධක හරහා ඇමරිකාව විසින්ම ඉරානයට අසමමිතික යුද ශක්තියක් ගොඩනගා ගැනීමට බල කළේය.
සන් ට්සු (Sun Tzu) විසින් ක්රි.පූ. 500 දී පමණ රචිත 'The Art of War' (යුද කලාව) යනු හුදෙක් සටන් කිරීම ගැන ලියැවුණු පොතක් නොව, ඕනෑම අභියෝගයක් ජය ගැනීම සඳහා අවශ්ය උපායමාර්ගික චින්තනය පිළිබඳ ලොව පැරණිතම සහ බලපෑම්කාරී ග්රන්ථයයි.
එහි අඩංගු ප්රධාන කරුණු ඉතා කෙටියෙන් මෙසේය:
සටන් නොකර දිනීම (Winning Without Fighting): සන් ට්සුට අනුව සැබෑ දක්ෂයා වන්නේ ලේ හැලීමකින් තොරව, රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය හෝ මානසික පීඩනය මගින් සතුරා යටත් කරගන්නා තැනැත්තායි. යුද්ධය යනු අවසාන විකල්පය පමණි.
ස්වයං අවබෝධය සහ සතුරා හඳුනා ගැනීම: "ඔබ සතුරා සහ ඔබ ගැන හොඳින් දන්නේ නම්, සටන් සියයකින් වුවද ඔබ පරාජය නොවේ" යන්න මෙහි රන්මය නීතියයි. සතුරාගේ දුර්වලතා සහ ඔබේ ශක්තීන් නිවැරදිව තක්සේරු කිරීම ජයග්රහණයේ පදනමයි.
මුලාව සහ රහස්යභාවය (Deception): "සෑම යුද්ධයක්ම පදනම් වන්නේ මුලාව මතයි." ඔබ ශක්තිමත් විට දුර්වල බවත්, දුර්වල විට ශක්තිමත් බවත් පෙන්වමින් සතුරා ව්යාකූල කිරීම මෙහි උපක්රමයයි.
නම්යශීලී බව (Adaptability): සන් ට්සු පවසන්නේ උපායමාර්ගය ජලය මෙන් විය යුතු බවයි. ජලය ගලා යන භූමියට අනුව හැඩය වෙනස් කරගන්නා සේම, දක්ෂ සෙන්පතියා ද පවතින තත්ත්වයට අනුව තම සැලසුම් ක්ෂණිකව වෙනස් කළ යුතුය.
කාලය සහ සම්පත් කළමනාකරණය: දීර්ඝ කාලීන යුද්ධ ඕනෑම ජයග්රාහී රටක් පවා විනාශ කරන බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. එබැවින් ජයග්රහණය වේගවත් විය යුතු අතර සම්පත් අපතේ නොයැවිය යුතුය. (දැන් ඇමරිකාව මුහුණ දී සිටින්නේ මෙම සම්පත් අපතේ යාමේ අර්බුදයටයි).
අවස්ථාවාදී වීම (Strategic Positioning): සටන් කළ යුත්තේ තමන්ට වාසිදායක ස්ථානයක සහ වේලාවක පමණි. සතුරා වැරදි කරන තෙක් ඉවසා සිටීම දක්ෂතාවයකි.
මෙම පොත අදටත් ලොව පුරා හමුදා නායකයන් පමණක් නොව, ව්යාපාරිකයන් සහ දේශපාලනඥයන් පවා තම උපායමාර්ග සකස් කර ගැනීමට භාවිතා කරයි. කියවලා බලන්න.
කාලයට ජයගත නොහැකි යුද්ධය
ඉතිහාසය අවසානයේ එක් කරුණක් සටහන් කරනු ඇත. 2026 පෙබරවාරි 27 වන දින — එනම් බෝම්බ හෙලීමට දිනකට පෙර — ඕමානය තහවුරු කළේ ඉරානය සමඟ සාමකාමී එකඟතාවයකට පැමිණීමට අවස්ථාව තිබූ බවයි. නමුත් වොෂින්ටනය තෝරා ගත්තේ සාකච්ඡාව වෙනුවට කෲස් මිසයිලයි.
අධිරාජ්යය සතුව වැඩිපුර ආයුධ තිබිය හැක, නමුත් ඉරානය සතුව වැඩිපුර මතකයන් ඇත. දිගුකාලීනව ජයග්රහණය කරන්නේ මතකයයි.
2026 මාර්තු 25 දින පළ වූ එම වාර්තාවෙන් පසුව, අද (2026 මාර්තු 29) වන විට පවතින උණුසුම්ම තොරතුරු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
1. ට්රම්ප්ගේ "දින 5 සහනය" අවසන් වීම
ජනාධිපති ට්රම්ප් මාර්තු 23 වනදා ලබා දුන් දින පහක සහන කාලය ඊයේ (මාර්තු 28) මධ්යම රාත්රියෙන් අවසන් විය. වොෂින්ටනය බලාපොරොත්තු වූ "නිල සාකච්ඡා" සඳහා ඉරානය තවමත් අවතීර්ණ වී නොමැති අතර, තෙහෙරානය පවසන්නේ "බෝම්බ වරුසා මැද කිසිදු සාකච්ඡාවක් නැති" බවයි. මේ මොහොතේ ධවල මන්දිරය සිය ඊළඟ පියවර සම්බන්ධයෙන් දැඩි පීඩනයකට ලක්ව සිටී.
2. ඉන්ධන මිල වාර්තාගත ලෙස ඉහළ යෑම
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය තවදුරටත් වසා තැබීම හේතුවෙන්, අද උදෑසන වන විට ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඇමරිකානු ඩොලර් 125 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇත. මෙය 1970 දශකයෙන් පසු ඇති වූ දරුණුතම බලශක්ති අර්බුදය ලෙස ආර්ථික විශේෂඥයෝ හඳුන්වති. යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ ප්රධාන නගරවල ඉන්ධන පෝලිම් නිර්මාණය වී ඇති බව වාර්තා වේ.
3. ගල්ෆ් කලාපයේ ජල අර්බුදය
පසුගිය පැය 48 ඇතුළත එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ සහ සෞදි අරාබියේ ප්රධාන කරදිය මිරිදිය කරන පද්ධති අසලට ඩ්රෝන ප්රහාර කිහිපයක් එල්ල වී ඇත. සෘජු විනාශයක් සිදු නොවූවත්, ආරක්ෂක හේතූන් මත මෙම පද්ධතිවල ධාරිතාව 40% කින් අඩු කර තිබේ. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ගල්ෆ් කලාපයේ ප්රධාන නගරවල පානීය ජලය සලාක ක්රමයට බෙදා හැරීම ආරම්භ කර ඇත.
4. මිසයිල හිඟය පිළිබඳ තර්ජනය
ඇමරිකානු ආරක්ෂක අංශවල (Pentagon) අභ්යන්තර වාර්තා උපුටා දක්වමින් වෝල් ස්ට්රීට් ජර්නල් පුවත්පත පවසන්නේ, ඉරාන ඩ්රෝන වැලැක්වීම සඳහා භාවිතා කරන 'Patriot' සහ 'THAAD' මිසයිල තොග තවදුරටත් අඩු වී ඇති බවයි. චීනය තායිවාන සමුද්ර සන්ධිය අසල සිය යුද අභ්යාස දැඩි කර ඇති බැවින්, ඇමරිකාවට තම ඉතිරි මිසයිල තොග මැද පෙරදිගට යැවීමට නොහැකි උභතෝකෝටිකයකට මුහුණ දීමට සිදු වී ඇත.
5. ඉරානය තුළ තත්ත්වය
අලි කමේනිගේ ඝාතනයෙන් පසු ඉරානයේ පාලනය මෙහෙයවන "දෙවන පරම්පරාවේ" හමුදා නායකයින් වඩාත් දැඩි ස්ථාවරයක සිටින බව පෙනේ. ඔවුන් සිය ප්රහාරක ඩ්රෝන යානා 'අසමමිතික යුද්ධයේ' ප්රධාන මෙවලම ලෙස දිගින් දිගටම භාවිතා කරමින් සිටියි.
2026 මාර්තු මස අවසානය වන විට පවතින දත්ත සහ වත්මන් යුද වාතාවරණය පදනම් කරගෙන, මෙම යුද්ධයේ ආර්ථික බලපෑම සහ ඇමරිකානු උපායමාර්ගික වෙනස්කම් පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් පහත දැක්වේ.
1. ගෝලීය ආර්ථික බලපෑම: "හෝමුස් උගුල" (The Hormuz Trap)
මෙම යුද්ධය හුදෙක් කලාපීය ගැටුමක් නොව, ගෝලීය ආර්ථික පද්ධතියේ "හදවතට" එල්ල වූ ප්රහාරයක් බවට පත්ව ඇත.
බලශක්ති අර්බුදය: ලෝකයේ බොරතෙල් සැපයුමෙන් 20%ක් සහ ද්රව ස්වභාවික වායු (LNG) සැපයුමෙන් 25%ක් ගමන් කරන හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වසා දැමීම නිසා තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 125 ඉක්මවා ගොස් ඇත. මෙය ඇමරිකාව ඇතුළු බටහිර රටවල ඉන්ධන මිල 50%-70% දක්වා ඉහළ නැංවීමට හේතු වී තිබේ.
සැපයුම් දාම බිඳවැටීම: ඉන්ධන මිල ඉහළ යෑම නිසා නැව් ගාස්තු සහ ගුවන් ප්රවාහන වියදම් ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ආහාර ද්රව්ය සහ අත්යවශ්ය භාණ්ඩවල මිල ලොව පුරා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, විශේෂයෙන් "ගෝලීය දකුණේ"සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් දරුණු උද්ධමනයකට මුහුණ දෙමින් සිටී.
රක්ෂණ පිරිවැය: පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය හරහා ගමන් කරන ඕනෑම නෞකාවක රක්ෂණ වාරික 1000% කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇත. මෙයින් අදහස් කරන්නේ භාණ්ඩ ප්රවාහනය ආර්ථික වශයෙන් කළ නොහැකි මට්ටමට පත්ව ඇති බවයි.
2. ඇමරිකානු උපායමාර්ගික වෙනස්කම්: "මිල අධික ආරක්ෂාව"
ඇමරිකානු ආරක්ෂක අංශ (Pentagon) දැනට මුහුණ දී සිටින ප්රධානතම අභියෝගය වන්නේ ඔවුන්ගේ "ඉහළ තාක්ෂණික යුද උපායමාර්ගය" ඉරානයේ "අඩු පිරිවැය යුද උපායමාර්ගය" හමුවේ අසාර්ථක වීමයි.
ඉරානය ඩොලර් 20,000ක ඩ්රෝන යානයක් එල්ල කරන විට, එය විනාශ කිරීමට ඇමරිකාවට ඩොලර් මිලියන 4ක මිසයිලයක් භාවිතා කිරීමට සිදු වේ. මෙය ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාරයට සහ යුද තොගවලට දරාගත නොහැකි පීඩනයකි.
පැසිෆික් කලාපයෙන් අවධානය ගිලිහීම: ඉරානය සමඟ යුද්ධය නිසා ඇමරිකාවට තම 'Patriot' සහ 'THAAD' මිසයිල පද්ධති චීනයට එරෙහිව ස්ථාපනය කර තිබූ පැසිෆික් කලාපයෙන් ඉවත් කර මැද පෙරදිගට ගෙන ඒමට සිදු විය. මෙය චීනයට තායිවානය සහ දකුණු චීන මුහුදේ තම බලය තහවුරු කිරීමට ලැබුණු රන්මය අවස්ථාවක් බවට පත්ව ඇත.
"පාලන තන්ත්රය වෙනස් කිරීම" සිට "හානි අවම කිරීම" දක්වා: යුද්ධය ආරම්භයේදී ට්රම්ප්ගේ ඉලක්කය වූයේ ඉරාන රජය පෙරළා දැමීමයි. නමුත් මාර්තු 29 වන විට ඇමරිකාවේ ප්රධාන ඉලක්කය වී ඇත්තේ ලෝක ආර්ථිකය කඩා වැටීම වැළැක්වීම සහ තම මිසයිල තොග ආරක්ෂා කර ගැනීමයි.
3. භූදේශපාලනික වාසි ලබන්නන්
මෙම අවුල් සහගත තත්ත්වය තුළ රටවල් දෙකක් නිහඬව වාසි ලබමින් සිටියි:
රුසියාව: තෙල් මිල ඉහළ යෑම නිසා රුසියාවේ ආදායම විශාල ලෙස වැඩි වී ඇති අතර, එය යුක්රේන යුද්ධය සඳහා ඔවුන්ට අලුත් පණක් ලබා දී ඇත.
චීනය: ඇමරිකාව මැද පෙරදිග "මඩගොහොරුවක" ගිලී සිටින අතරතුර, චීනය ලෝකයේ ප්රධාන රාජ්ය තාන්ත්රික මධ්යස්ථකරුවා ලෙස නැගී සිටීමට උත්සාහ කරයි. ඔවුන් දැනටමත් සෞදි අරාබිය සහ ඉරානය අතර රහස් සාකච්ඡා මෙහෙයවන බවට වාර්තා වේ.
නිගමනය
ඉරානයට එල්ල කරන ලද "දරුණු ප්රහාරය" (Operation Epic Fury), ඇමරිකාව බලාපොරොත්තු වූ ක්ෂණික ජයග්රහණය වෙනුවට දීර්ඝකාලීන ආර්ථික සහ මිලිටරි අර්බුදයක් නිර්මාණය කර ඇත. ඉරානය "නොනැසී පැවතීම" හරහා යුද්ධයෙන් ජයග්රහණය කරන බව පෙනෙන්නට තිබේ.
ඉරානයේ න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළෙහි ඉදිරි පියවර සහ ලෝක බලවතුන්ගේ මැදිහත් වීම පිළිබඳව 2026 මාර්තු මස අග වන විට පවතින තත්ත්වය විශ්ලේෂණය පහත දැක්වේ.
1. ඉරානයේ න්යෂ්ටික "බ්රේක්අවුට්" (Breakout) උපායමාර්ගය
දැනට පවතින දැඩි යුද වාතාවරණය හමුවේ ඉරානය සිය න්යෂ්ටික වැඩපිළිවෙළ සම්බන්ධයෙන් වඩාත් තීරණාත්මක තීන්දුවක් ගැනීමට ඉඩ ඇති බව බුද්ධි අංශ වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
ආයුධ මට්ටමට යුරේනියම් පිරිපහදු කිරීම: ඉරානය මීට පෙර යුරේනියම් පිරිපහදු කළේ 60% ක මට්ටමකටය. නමුත් ඇමරිකානු ප්රහාර හමුවේ තම පැවැත්ම තහවුරු කර ගැනීමට නම්, එය න්යෂ්ටික බෝම්බයක් සඳහා අවශ්ය 90% ( 235 U) දක්වා කඩිනමින් ඉහළ නැංවීමට ඔවුන් පෙළඹිය හැක. මෙය ඔවුන් හඳුන්වන්නේ "අවසාන ආරක්ෂක පවුර" ලෙසයි.
භූගත මධ්යස්ථාන ශක්තිමත් කිරීම: නටාන්ස් (Natanz) මධ්යස්ථානයට ප්රහාර එල්ල වුවද, ෆෝඩෝ (Fordow) වැනි කඳු පන්ති යට පිහිටි ඉතා ගැඹුරු භූගත මධ්යස්ථානවල පිරිපහදු කටයුතු තවමත් රහසිගතව සිදුවන බව විශ්වාස කෙරේ. සාමාන්ය බෝම්බවලට මෙම ස්ථාන විනාශ කළ නොහැක.
2. ලෝක බලවතුන්ගේ මැදිහත් වීම: නව සන්ධාන
මෙම ගැටුම හුදෙක් ඉරානය සහ ඇමරිකාව අතර පමණක් නොව, ලෝක බල තුලනය වෙනස් කරන සන්ධිස්ථානයක් වී ඇත.
චීනයේ "සාම සාධක" භූමිකාව: චීනය දැනටමත් මැදිහත් වී "බෙයිජිං එකඟතාවයක්" සඳහා උත්සාහ කරමින් සිටී. ඇමරිකාව බෝම්බ හෙලන අතරතුර චීනය සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් ගැටුම විසඳීමට ඉදිරිපත් වීම හරහා මැද පෙරදිග කලාපයේ ඇමරිකානු බලය අභිබවා යාමට චීනයට හැකි වී තිබේ.
රුසියාවේ යුද සහය: රුසියාව විසින් ඉරානයට අවශ්ය උසස් ගුවන් ආරක්ෂක පද්ධති (උදා: S-400 හෝ S-500) සහ බුද්ධි තොරතුරු ලබා දෙන බවට සැක පවතී. ඇමරිකාව මැද පෙරදිගට හිර වී සිටීම රුසියාවට යුක්රේන පෙරමුණේ වාසියක් වී ඇත.
යුරෝපා සංගමයේ අසරණභාවය: යුරෝපය දැඩි බලශක්ති අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. ඔවුන්ට අවශ්ය වී ඇත්තේ කෙසේ හෝ යුද්ධය නවත්වා හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගෑස් සහ තෙල් ගෙන්වා ගැනීමටයි. මේ නිසා යුරෝපා රටවල් ඇමරිකාවට යුද්ධය නැවැත්වීමට දැඩි බලපෑම් කරමින් සිටියි.
3. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ අකර්මන්යතාවය
එක්සත් ජාතීන්ගේ ආරක්ෂක මණ්ඩලය තුළ රුසියාව සහ චීනය සිය නිෂේධ බලය භාවිතා කරමින් ඇමරිකාවට එරෙහිව යෝජනා සම්මත කිරීමට උත්සාහ කරති. මෙහි ප්රතිඵලයක් ලෙස ජාත්යන්තර මට්ටමින් ඇමරිකාව තනි වීමේ අවදානමක් මතුව ඇත.
4. ඉදිරි දින කිහිපය තුළ අපේක්ෂා කළ හැකි තත්ත්වයන්
න්යෂ්ටික අත්හදා බැලීමක්: ඉරානය ලෝකය මවිත කරමින් භූගත න්යෂ්ටික අත්හදා බැලීමක් සිදු කළහොත්, එය මුළු යුද්ධයේම ස්වභාවය වෙනස් කරනු ඇත. එවිට ඇමරිකාවට ප්රහාර නැවැත්වීමට හෝ සම්පූර්ණ යුද්ධයකට යාමට සිදු වේ.
ගෝලීය ආර්ථික අවපාතය: තෙල් මිල බැරලයක් ඩොලර් 150 සීමාවට පැමිණියහොත්, ලෝක ආර්ථිකය 1930 දශකයේ පැවති මහා ආර්ථික අවපාතයට සමාන තත්ත්වයකට පත් විය හැක.
"ශිෂ්ටාචාරයක සැබෑ ශක්තිය මනින්නේ ඔවුන් සතු ආයුධ ප්රමාණයෙන් නොව, ඔවුන් සතු 'මතකය' සහ අසීරු කාලවලදී පෙන්වන 'මනුෂ්යත්වය' මතයි."